Een elektrotechnisch ontwerper bedenkt, tekent en specificeert elektrische systemen voor machines, gebouwen en elektronische producten. De functie elektrotechnisch ontwerper omvat het maken van elektrische schema’s, klemmenplaten en stuklijsten (BOM).
In de rol van elektrotechnisch ontwerper worden componenten gekozen zoals schakelaars, relais, PLC’s, kabels en schakelkasten. Het werk is zowel conceptueel als praktisch: functionele eisen en veiligheidsnormen worden vertaald naar uitvoerbare oplossingen voor monteurs en fabrikanten.
De elektrotechnisch ontwerper rol is vaak interdisciplinair. Hij of zij werkt samen met werktuigbouwkundigen, softwareontwikkelaars, projectleiders en installatiebedrijven om integrale ontwerpen te realiseren.
Voor technische ontwerpers Nederland geldt extra aandacht voor NEN-normen, IEC-standaarden en lokale bouwvoorschriften. Duurzaamheid en energiebesparing spelen een groeiende rol bij ontwerpkeuzes en specificaties.
Wat doet een elektrotechnisch ontwerper?
Een elektrotechnisch ontwerper vertaalt functionele wensen naar heldere technische oplossingen voor installaties en machines. Zij werken bij engineeringbureaus, machinebouwers en bedrijven zoals ASML en Philips. In dit deel wordt de rol kort beschreven en worden concrete werkzaamheden toegelicht.
Algemene omschrijving van de functie
De functie omvat het opstellen van elektrische schema’s, specificaties en technische documentatie voor productie en uitvoering. De ontwerper verzorgt klemmenlijsten, paneelindelingen en BOM’s. Bij projecten bij TNO-gerelateerde organisaties of industriepartners is nauwkeurige documentatie essentieel.
Typische taken en verantwoordelijkheden
- Inventariseren van klantwensen en opstellen van functionele eisen.
- Opstellen van stroomkringen, kabelschema’s en kabeltabellen.
- Selectie van componenten zoals transformatoren, PLC’s van Siemens of Rockwell en motorsturingen.
- Controleren op normering zoals NEN 1010 en NEN-EN-IEC en uitvoeren van kortsluitberekeningen.
- Afstemming met werkvoorbereiding en monteurs en begeleiding bij testen en ingebruikname.
Verschil tussen ontwerper, engineer en installateur
De ontwerper legt het concept en de technische tekeningen vast en richt zich op specificatie en documentatie. De engineer heeft vaak een bredere scope met systeemarchitectuur, technische berekeningen en soms projectleiding. De installateur of monteur voert de fysieke montage uit en bewaakt de bouwpraktische uitvoerbaarheid.
In kleinere bedrijven overlappen de rollen regelmatig. Eén persoon kan verantwoordelijk zijn voor zowel het elektrotechnisch ontwerp verantwoordelijkheden als praktische uitvoeringstaken. Duidelijke afbakening voorkomt misverstanden tijdens realisatie en oplevering.
Dagelijkse werkzaamheden en projectfasen
Een elektrotechnisch ontwerper verdeelt zijn werkdag tussen technische analyse, overleg en documentatie. De dagelijkse werkzaamheden ontwerper vragen strakke planning en communicatie met klanten, leveranciers en installatieteams. Tijdens de verschillende projectfasen elektrotechniek wisselen ontwerpwerkzaamheden met test- en validatieactiviteiten.
Inventarisatie en conceptontwikkeling
De ontwerper begint met een opdrachtanalyse: klantbriefing, specificatieonderzoek en risico-evaluatie met FMEA. Budget en tijdsplanning worden afgestemd op projectdoelen. Conceptschetsen en functionele blokdiagrammen bepalen keuze voor centrale of decentrale besturing en type voedingen.
Bij het concept ligt de nadruk op energie-efficiëntie, redundantie en onderhoudsvriendelijkheid. Leveranciers zoals Schneider Electric, ABB en Siemens worden vroeg betrokken voor compatibiliteit en leveringszekerheid.
Ontwerpen en detailleren van schema’s
Vervolgens maakt de ontwerper enkel-lijnschema’s, vermogensschema’s en besturingsschema’s met klemmenlijsten. CAD- en E-engineering tools zoals EPLAN en AutoCAD Electrical versnellen panel-layout en bedradingstekeningen.
Stuklijsten (BOM) en inkooplijsten met technische specificaties ontstaan parallel. Leveranciersonderzoek zorgt dat componentkeuze praktisch is en voldoet aan normering en projectbudgetten.
Testen, prototyping en validatie
Ontwerpen ondergaan simulatie en validatie met spannings- en stroommetingen en EMC-tests. Softwaredebugging van PLC-logic hoort bij het proces. Proefopstellingen en mock-ups tonen functionaliteit en integratie in de praktijk.
Prototyping elektrotechniek speelt een cruciale rol bij het opsporen van fouten en het optimaliseren van koeling en mechanische bevestiging. Testresultaten worden gedocumenteerd en leiden tot gerichte ontwerpaanpassingen.
Oplevering en overdracht naar uitvoering
Bij oplevering levert de ontwerper het complete dossier: tekeningen, kabelschema’s, bedradingsinstructies en testprotocollen. Tijdens FAT en SAT werkt hij samen met montage- en installatieploegen om fouten tijdig te verhelpen.
De overdracht uitvoering omvat nazorg tijdens inbedrijfstelling en het opstellen van onderhoudsinstructies en reserveonderdelenlijsten. Dit sluit de projectfasen elektrotechniek af en maakt het systeem klaar voor betrouwbaar gebruik.
Vaardigheden en technische kennis die nodig zijn
Een elektrotechnisch ontwerper combineert praktische ervaring met methodische kennis. Dit korte overzicht beschrijft kerncompetenties die bijdragen aan succesvolle projecten en veilige installaties.
Elekrotechnische basiskennis en normering
Kennis van spanningsvalberekeningen, kortsluitstromen en aardingssystemen is essentieel. De ontwerper gebruikt NEN 1010 kennis bij elke keuze voor voeding en beveiliging.
Thermische aspecten en kabeldimensionering bepalen betrouwbaarheid. Begrip van NEN-EN-IEC normen en machineveiligheid zorgt voor conformiteit in ontwerp en uitvoering.
Software en CAD-tools (bijvoorbeeld E-plan, AutoCAD, Altium)
Praktische vaardigheid met teken- en documentatiesystemen versnelt het ontwerpproces. EPLAN deskundigheid helpt bij het efficiënt maken van schakelschema’s en paneelopstellingen.
AutoCAD of AutoCAD Electrical ondersteunt mechanische integratie. Voor printplaten zijn tools zoals Altium of KiCad onmisbaar. Simulatiepakketten voor spanningsval en EMC vullen het pakket aan.
Probleemoplossend vermogen en analytische skills
Een sterk analytisch denkvermogen helpt bij het lokaliseren van storingen en het beperken van risico’s. Analytische vaardigheden elektrotechniek zijn cruciaal voor betrouwbaarheid en kostenafwegingen.
Methoden zoals root-cause analysis en FMEA ondersteunen structurele oplossingen. De ontwerper weegt alternatieven op prestaties en onderhoudsgemak.
Communicatie en samenwerken met andere disciplines
Duidelijke technische documentatie en heldere instructies verbeteren samenwerking. Overleg met werktuigbouwkundigen voorkomt problemen bij paneelmontage en koeling.
Samenwerking met leveranciers als Siemens, ABB en Phoenix Contact stroomlijnt inkoop en componentselectie. Deelname aan projectvergaderingen houdt planning en uitvoering op koers.
Toepassingsgebieden en sectoren
Elektrotechnisch ontwerp komt voor in veel verschillende projecten en markten. Dit gebied vereist kennis van systemen, normen en praktische uitvoering. Een duidelijk beeld van de primaire toepassingsgebieden helpt opdrachtgevers en ontwerpers de juiste expertise te koppelen aan het project.
Industriële automatisering en machinebouw
In fabrieken en productielijnen richt een machinebouw ontwerper zich op besturingspanelen, motorsturingen en PLC-integratie. Hij werkt vaak met merken zoals Siemens, Beckhoff en Schneider Electric. De rol vereist afstemming met OEM’s en system integrators om sensornetwerken en drives betrouwbaar te laten samenwerken.
Energie- en utiliteitsprojecten
Ontwerpers in energieprojecten maken schema’s voor distributie, transformator- en schakelstations. Ze houden rekening met netkoppeling, power quality en eisen van netbeheerders zoals TenneT en Liander. Oplossingen voor laadinfra en duurzame energie-integratie vragen om strikte normering en robuuste componentselectie.
Gebouwinstallaties en smart building oplossingen
Voor kantoren, ziekenhuizen en wooncomplexen combineert elektrotechnisch ontwerp installatieontwerp met gebouwbeheersystemen. Smart building elektrotechniek gebruikt protocollen zoals KNX, BACnet en Modbus voor HVAC, verlichting en beveiliging. Dit zorgt voor comfort, veiligheid en energiebesparing.
Elektronicaontwikkeling en embedded systemen
Ontwerpteams werken aan PCB’s, voedingen en controllers met aandacht voor DFM, DFT en EMC. Embedded system design speelt een grote rol bij het ontwikkelen van firmware en hardware voor sensoren en controllers. Altium Designer en betrouwbare PCB-fabrikanten versnellen prototyping en serieproductie.
Deze sectoren illustreren hoe veelzijdig het vak is. Kennis van sectoren elektrotechnisch ontwerp helpt bij het selecteren van het juiste team en de beste technologie voor elk projecttype.
Hoe een elektrotechnisch ontwerper de keuze van producten beïnvloedt
Een elektrotechnisch ontwerper bepaalt welke componenten en materialen een project maakt of breekt. Keuzes ontstaan vanuit technische eisen, beschikbaarheid en de lange termijn impact op onderhoud en veiligheid. Dit beïnvloedt de componentselectie electrotechniek, de berekening van ontwerpkosten onderhoud en de aandacht voor veiligheidscertificering elektrotechniek.
Selectiecriteria voor componenten en materialen
De ontwerper weegt specificaties zoals stroom, spanning en IP-classificatie tegen betrouwbaarheid en MTBF. Leverancierssupport van merken als Siemens, ABB, Schneider Electric en Phoenix Contact speelt vaak een doorslaggevende rol.
Keuze van kabeltype, bijvoorbeeld VKC of NYM, hangt af van omgeving en belasting. Duurzaamheidseisen zoals RoHS en REACH en energie-efficiëntie worden meegenomen bij materiaalkeuze.
Effect van ontwerpkeuzes op kosten en onderhoud
Hogere aanschafkosten kunnen lagere lifecycle-kosten opleveren door minder storingen en minder vervangingen. Een modulair ontwerp met gestandaardiseerde onderdelen reduceert voorraad en versnelt servicebezoeken.
Praktische details zoals duidelijke klemmen- en bedradingsschema’s, toegankelijke paneelindelingen en goede documentatie verkorten interventietijd en beïnvloeden direct de ontwerpkosten onderhoud.
Veiligheidseisen en certificeringen
Ontwerp moet voldoen aan CE, relevante EN-normen en soms ATEX of IECEx voor explosiegevaar. EMC- en laagspanningsrichtlijnen bepalen componentkeuze en plaatsing binnen schakelkasten.
Risicoanalyse, tests en inspecties zijn onderdeel van het proces om veiligheidscertificering elektrotechniek te waarborgen. Bij machines bevat het ontwerp noodstops en veilige schakelingen volgens EN ISO 13849 of IEC 62061.
Carrière, opleiding en beoordelen van productoplossingen
Een carrière elektrotechnisch ontwerper begint vaak met een opleiding elektrotechniek op mbo, hbo of wo-niveau. Veel professionals volgen bachelor- of masterprogramma’s in elektrotechniek, mechatronica of technische bedrijfskunde. Voor instaprollen blijft mbo-elektrotechniek relevant. Vakgerichte cursussen zoals NEN-opleidingen, PLC-programmeren en EPLAN-trainingen versterken de praktijkkennis.
Doorlopende ontwikkeling is cruciaal; trainingen van leveranciers zoals Siemens en ABB, beurzen als Hannover Messe en specifieke EMC- of veiligheidscursussen houden de kennis up-to-date. Die inspanning vergroot de doorgroeimogelijkheden naar functies als senior ontwerper, projectleider, systeemarchitect of productmanager. Ook specialistische paden bestaan, bijvoorbeeld in power electronics, embedded systems of industriële automatisering.
Bij het beoordelen productoplossingen richt een ontwerper zich op technische specificaties, betrouwbaarheid en integratiemogelijkheden. Praktische criteria zijn montagegemak, diagnoseopties, beschikbaarheid van spare parts en de levensduur van firmware en support. Documentatiekwaliteit, certificeringen en prijs-kwaliteitverhouding wegen mee in de uiteindelijke afweging.
Soft skills maken het verschil bij het verantwoorden van keuzes. Klantgericht communiceren, projectmanagement en commercieel inzicht helpen bij het overtuigend presenteren van oplossingen. Zo ontstaat een loopbaanpad waarin opleiding elektrotechniek, praktijkervaring en constante bijscholing samen de basis vormen voor duurzame doorgroeimogelijkheden.
