Een automation engineer werkt op het snijvlak van software, elektrische systemen en operationele processen. In deze rol ontwerpt, implementeert en onderhoudt de specialist geautomatiseerde systemen voor productie, energie en infrastructuur.
Deze automation engineer legt de technische brug tussen PLC-programma’s, SCADA-interfaces en bedrijfskritische processen. De rol automation engineer zorgt dat machines efficiënt, veilig en compliant draaien, met aandacht voor kostenreductie en uptime.
Het artikel biedt een heldere automation engineer uitleg en verkent taken, benodigde vaardigheden, gebruikte tools en hoe organisaties de juiste automatisering ingenieur kiezen. Daarbij is de focus gericht op de Nederlandse markt en opleidingen, certificeringen en sectoren die hier relevant zijn.
Grote bedrijven zoals Heineken, Philips en Shell zetten automation engineers in, maar ook middelgrote maakbedrijven profiteren van hun kennis. De impact van de functie is merkbaar in efficiency, veiligheid en naleving van regels binnen de industrie.
Wat doet een automation engineer?
Een automation engineer vertaalt proceswensen naar werkbare besturingsoplossingen. Deze specialist werkt met PLC’s, RTU’s, sensoren en SCADA-software om machines en lijnen betrouwbaar te laten draaien. De rol vraagt technische kennis en praktisch inzicht, zowel op de werkvloer als tijdens projectmatige ontwerpfasen.
Definitie van de rol
De definitie automation engineer omvat het integreren van hardware en software voor industriële automatisering. Hij of zij schrijft besturingslogica, maakt technisch ontwerp en zet functionele eisen om in concrete oplossingen. Denk aan het koppelen van Siemens-PLC’s aan Wonderware HMI’s en het opzetten van betrouwbare veldcommunicatie.
Belangrijkste taken en verantwoordelijkheden
Belangrijkste verantwoordelijkheden automation engineer zijn onder meer requirements-analyse en systeemontwerp. De engineer programmeert PLC’s en HMI’s, integreert sensoren en actuatoren en stelt testprotocollen op.
Tijdens inbedrijfstelling werkt hij hands-on op de shopfloor. Tijdens projecten levert hij engineering, documentatie en risicobeoordelingen zoals SIL en ATEX. Onderhoud, optimalisatie en samenwerking met procesingenieurs en IT/OT-teams horen eveneens bij de taken.
- Requirements-analyse en technisch ontwerp
- PLC- en HMI-programmering
- Integratie van veldapparatuur en communicatie
- Testen, inbedrijfstelling en optimalisatie
- Veiligheids- en risicobeoordelingen
Verschil met andere technische rollen
Het verschil automation engineer en onderhoudsmonteur zit in focus en scope. Een onderhoudsmonteur repareert en vervangt hardware op de vloer. De automation engineer ontwerpt besturingslogica en integreert systemen voor lange termijn prestaties.
Het onderscheid tussen instrumentatie engineer vs automation ligt bij de diepgang in meet- en sensoriek. Instrumentatie engineers richten zich sterk op kalibratie en nauwkeurigheid van sensoren. Automation engineers combineren die kennis met PLC-programmering en systeemintegratie.
Ten opzichte van elektrotechnici ligt de nadruk minder op bekabeling en meer op software en besturing. Control engineers of proces engineers werken vaak met wiskundige modellen en procesoptimalisatie. Automation engineers verbinden elektrotechniek, besturingstechniek en procestechnisch inzicht en bewegen soepel tussen hands-on inbedrijfstelling en advieswerk op projectniveau.
Dagelijkse werkzaamheden en projecttaken voor automation engineers
Een automation engineer combineert technische kennis met projectmatig werken. De dagelijkse werkzaamheden richten zich op ontwerpen, programmeren en testen binnen uiteenlopende automatiseringsprojecten. Vaak werkt hij samen met operators, integrators en leveranciers om eisen helder te krijgen en oplossingen te realiseren.
Ontwerpen en implementeren van automatiseringsoplossingen
In de conceptfase maakt de engineer schetsen van processtromen en bepaalt welke functies nodig zijn. Tijdens requirements gathering spreekt hij met stakeholders om wensen en randvoorwaarden vast te leggen.
Het detailontwerp bevat keuze van hardware, zoals PLC-typen en I/O-modules. Veelgebruikte leveranciers in Nederland zijn Siemens, Rockwell Automation en Schneider Electric. De softwarearchitectuur behandelt SCADA/HMI, datalogging en alarmmanagement.
FAT (Factory Acceptance Test) controleert of de oplossing voldoet voordat deze naar de klant gaat. Gedurende implementatie bewaakt de engineer planning en kwaliteit binnen het automatiseringsproject.
Programmeren van PLC’s, SCADA en industriële controllers
Programmeren volgt de IEC 61131-3-standaarden. Talen zoals Ladder Logic, Structured Text en Function Block Diagram zijn gangbaar. Voor PLC programmeren gebruikt men tools als Siemens TIA Portal en Rockwell Studio 5000.
SCADA inbedrijfstelling vereist configuratie van HMI-schermen, historische data en alarmen. Populaire SCADA-pakketten zijn Ignition, Wonderware/AVEVA en Siemens WinCC. Netwerkcommunicatie zoals Profinet, EtherNet/IP en Modbus wordt ingesteld voor betrouwbare data-uitwisseling.
Testen, inbedrijfstelling en optimalisatie op locatie
Field testing begint vaak met FAT gevolgd door SAT (Site Acceptance Test) op locatie. Tijdens SAT kalibreert de engineer sensoren en voert hij fail-safe checks uit. Veiligheidsprotocollen beschermen personeel en installatie tijdens commissioning.
Fine-tuning omvat PID-afstelling, performance tuning en het verminderen van cyclustijden om throughput en kwaliteit te verbeteren. Hij werkt nauw samen met onderhoudsteams en system integrators om storingen te voorkomen en uptime te verhogen.
- Projectfasen: concept, requirements, detailontwerp, implementatie en testen.
- Belangrijke tools: Siemens TIA Portal, Rockwell Studio 5000, Ignition, WinCC.
- Communicatieprotocollen: Profinet, EtherNet/IP, Modbus.
Vaardigheden en technische kennis die een automation engineer nodig heeft
Een sterke automation engineer combineert praktijkgerichte technieken met analytisch inzicht. De rol vereist diepgaande kennis van programmeertalen en tools, inzicht in elektronica en instrumentatie en een scherp vermogen tot probleemoplossing en systeemdenken. Hieronder volgen de belangrijkste aandachtsgebieden en concrete voorbeelden van vaardigheden.
Programmeertalen en tools
Bekendheid met IEC 61131-3 talen is essentieel. Veel engineers werken dagelijks met Ladder Logic, Structured Text en Function Block Diagram voor PLC-programmering. Ervaring met moderne frameworks en IDE’s zoals Siemens TIA Portal, Beckhoff TwinCAT en Rockwell Studio maakt integratie soepel.
Scripting voor dataverwerking blijft belangrijk. Kennis van Python en SQL versnelt data-analyse en rapportage. Versiebeheer en best practices met Git of TFS zorgen voor veilige releases en samenwerken in teams.
Elektronica, instrumentatie en industriële netwerken
Praktische kennis van sensoren en actuatoren is onmisbaar. Dit betreft druk-, temperatuur- en flowsensoren, plus signaaltypes zoals 4-20 mA en 0-10 V. Begrip van galvanische scheiding en grounding vermindert storingen en beschermt apparatuur.
Kalibratie en meetnauwkeurigheid bepalen proceskwaliteit. Preventief onderhoud en foutdiagnose op instrumentatie voorkomen productiestops. Voor communicatie is inzicht in industriële netwerken vereist.
Ervaring met protocollen zoals Profinet, EtherNet/IP, Modbus en Profibus helpt bij systeemintegratie. Security voor OT volgens ISA/IEC 62443 hoort bij moderne projecten. Netwerkarchitecturen en VLAN-segmentatie scheiden IT en OT op een veilige manier.
Probleemoplossend vermogen en systeemdenken
Analytische vaardigheden ondersteunen root-cause analyse bij storingen. Een automation engineer modelleert processen, voert risicoanalyse uit en prioriteert oplossingen op basis van bedrijfsimpact.
Systeemdenken zorgt dat veranderingen in één onderdeel geen onverwachte effecten veroorzaken in andere delen van de installatie. Dat beperkt faalketens en verhoogt betrouwbaarheid.
Soft skills zijn cruciaal. Duidelijke communicatie met operators en projectmanagers, basis in projectmanagement en samenwerken in multidisciplinaire teams maken technische oplossingen succesvol en toepasbaar in de praktijk.
Opleiding en certificeringen voor een carrière als automation engineer
Een solide opleiding vormt de basis voor een loopbaan in industriële automatisering. In Nederland kiezen veel studenten voor een technische bachelor of master om praktische en theoretische kennis te combineren. De juiste studie en gerichte trainingen versnellen inzetbaarheid in productieomgevingen en projectteams.
Relevante opleidingen en studierichtingen in Nederland
Hogescholen en universiteiten bieden programma’s die direct aansluiten op het vak. Veel voorkomende richtingen zijn elektrotechniek, mechatronica, technische informatica en werktuigbouwkunde met specialisaties in automatisering.
Voorbeelden van instellingen die zulke opleidingen aanbieden zijn TU Delft, TU Eindhoven, Saxion en Hogeschool Rotterdam. Een hbo-opleiding richt zich op praktijk en projectmatig werken. Wo-opleidingen leggen meer nadruk op theorie en onderzoek. Stage- en afstudeerprojecten vinden vaak plaats bij multinationals of technische MKB-bedrijven.
Belangrijke certificeringen en trainingen
Certificaten vergroten zichtbaarheid bij werkgevers en tonen vakbekwaamheid aan. Populaire trajecten variëren van vendor-specifieke certificeringen tot veiligheids- en cybersecurity-trainingen.
- Vendor trainingen zoals Siemens SCE, Rockwell Automation Certified en Beckhoff cursussen.
- SCADA- en HMI-certificaten, bijvoorbeeld AVEVA-gerichte trainingen.
- Veiligheidscertificaten zoals TÜV SIL en opleidingen in functionele veiligheid.
- OT-cybersecurity trainingen op basis van IEC 62443 en veiligheidscursussen zoals VCA voor werken op locatie.
Voor professionals die zich verder willen specialiseren, telt een certificering automation engineer zwaar mee bij projecttoewijzing en carrièrestappen.
Levenslang leren en specialisaties
Automatisering verandert snel. Daarom is lifelong learning automation essentieel om relevant te blijven in het vak. Praktijkgerichte bijscholing maakt het verschil bij complexe integraties en nieuwe technologieën.
Professionals volgen gerichte cursussen PLC programmeren, online modules op platforms zoals Udemy en Coursera, en vendor labs. Deelname aan vakbeurzen, hackathons en workshops biedt hands-on ervaring en netwerkcontacten.
Specialisaties omvatten robotica, vision systems, MES-integratie en machine learning voor predictive maintenance. Deze niches vragen voortdurende training en soms meerdere certificaten om diepgaande expertise aan te tonen.
Industriën en bedrijfstypes waar automation engineers werken
Automation engineers vinden werk in veel sectoren. Ze optimaliseren processen, verhogen kwaliteit en zorgen voor betrouwbaarheid. De focus ligt doorgaans op oplossingen die productie, veiligheid en traceerbaarheid verbeteren.
Productie en maakindustrie
In de maakindustrie automatisering spelen automation engineers een centrale rol bij assembly lines en procesautomatisering. Ze ontwerpen besturingen voor machinebouwers en integrators, werken aan kwaliteitscontrole en zetten oplossingen op voor robotica in automotive en high-tech modules.
Veel engineers werken samen met Nederlandse OEMs en integrators zoals ASML, VDL en Siemens Nederland. Taken omvatten PLC-programmering, vision systems en real-time data-analyse voor traceerbaarheid en throughput-optimalisatie.
Food & beverage en farmaceutische industrie
In food pharma automatisering draait het om strikte regelgeving en hygiëne. Automation engineers zorgen dat systemen voldoen aan HACCP en GMP en ondersteunen validatieprocessen en receptuurbeheer.
Ze implementeren traceerbaarheid, batchbeheer en cleaning-in-place (CIP) oplossingen. Bij bedrijven als FrieslandCampina en DSM werken engineers aan systemen die productveiligheid en consistentie waarborgen.
Energie, waterbeheer en infrastructuur
In energie automatisering richten engineers zich op energiedistributie, windparken en slimme netwerken. Ze bouwen SCADA-oplossingen voor remote monitoring en implementeren RTU’s voor netbeheerders.
Voor waterzuiveringsinstallaties en transportinfrastructuur ontwerpen ze control loops, alarmmanagement en telemetrie. Projecten ondersteunen duurzaamheid en operationele continuïteit door betere data en slimme besturing.
Tools, software en hardware die veel gebruikt worden
Automation engineers kiezen uit een breed palet aan tools om installaties betrouwbaar en efficiënt te houden. De juiste combinatie van software en hardware bepaalt hoe snel systemen opstarten, hoe goed ze integreren en welk risico op stilstand bestaat.
SCADA systemen en HMI platforms vormen het gebruiksoppervlak en de monitoringlaag van industriële installaties. Populaire oplossingen zijn Ignition SCADA van Inductive Automation, AVEVA (Wonderware), Siemens WinCC en Schneider EcoStruxure. Ignition SCADA scoort op schaalbaarheid en moderne webarchitectuur, met een sterke community. AVEVA biedt diepe procesvisualisatie en uitgebreide bibliotheken voor grote fabrieken. WinCC levert naadloze integratie met Siemens PLC’s en TIA Portal, waardoor engineering sneller verloopt. EcoStruxure is aantrekkelijk voor projecten die zoeken naar vendor-ecosystemen met ingebouwde services.
Elke keuze kent voor- en nadelen. Ignition SCADA biedt flexibiliteit en lagere licentiekosten per tag bij groei, maar vereist goede IT-kennis voor beveiliging. AVEVA vraagt investering in licenties en training, levert daaruitvolgend uitgebreide ondersteuning voor complexe processen. WinCC werkt uitstekend binnen Siemens-landschappen, maar kan leiden tot afhankelijkheid van één leverancier. EcoStruxure integreert goed met Schneider-hardware, wat integratie versnelt bij gebruik van hun producten.
PLC fabrikanten bepalen vaak de hardware-architectuur. Marktleiders zijn Siemens (S7), Rockwell/Allen-Bradley, Schneider Electric, Beckhoff en Omron. Siemens S7 is wijdverspreid in Europa en werkt nauw samen met TIA Portal voor programmeer- en configuratietools. Rockwell heeft sterke positie in Noord-Amerika en biedt een uitgebreid ecosysteem voor machinebesturing.
Interoperabiliteit blijft cruciaal. Standaarden zoals OPC UA beperken vendor lock-in en maken dat SCADA systemen en HMI platforms met verschillende PLC fabrikanten kunnen communiceren. Engineers adviseren om bij ontwerp aandacht te besteden aan protocolondersteuning en gateway-opties om toekomstige integratie eenvoudiger te maken.
Voor ontwikkeling en validatie gebruiken teams simulatie- en testsystemen. TwinCAT van Beckhoff en PLCSIM van Siemens laten programma’s offline testen zonder productie-apparatuur. Hardware-in-the-loop (HIL) en digitale tweelingen maken risicovrije proefruns mogelijk. Virtual commissioning met digital twins reduceert foutkansen tijdens ingebruikname en beperkt downtime aanzienlijk.
Simulatieplatforms helpen performancetests uitvoeren onder realistische omstandigheden. Ze vangen timingproblemen op en valideren logica voordat code naar PLC’s of SCADA systemen gaat. Zo minimaliseert men productiestops en verhoogt men veiligheid bij complexe installatie-upgrades.
Tot slot speelt tooling voor engineering een grote rol. TIA Portal blijft populair voor Siemens-projecten door integratie van PLC, HMI en drives in één omgeving. Voor open, schaalbare oplossingen kiezen veel teams Ignition SCADA vanwege scriptingmogelijkheden en cross-platform ondersteuning. De juiste mix van tools en hardware levert kortere projecttijden en minder operationele risico’s.
Voordelen en uitdagingen van het beroep
Automation engineers leveren meetbare voordelen voor productiebedrijven. Ze zorgen voor hogere doorvoersnelheid, minder fouten en voorspelbaar onderhoud met technieken zoals predictive maintenance. Vaak leidt dit tot kortere terugverdientijden en betere KPI’s zoals OEE, een hogere MTBF en een duidelijke reductie van reject rates.
Integratie van nieuwe automatisering stuit op technische barrières. Oude PLC’s en propriëtaire protocollen vormen een risico bij migraties. Datasilo’s en incompatibele interfaces verhogen de kans op ongeplande downtime tijdens overgangsfases.
Praktische strategieën verminderen die risico’s. Stapsgewijze migratie, gebruik van gateways en retrofitting verlengen de levensduur van bestaande installaties. Dergelijke aanpak maakt legacy systems integratie beheersbaar zonder productie te stilleggen.
Werkdruk is een realiteit tijdens inbedrijfstellingen en storingen. Automation engineers werken vaak onder tijdsdruk om lijnen snel weer operationeel te krijgen. Deze druk vraagt om goed risicobeheer en duidelijke procedures.
Veiligheid blijft een kernverantwoordelijkheid. Operationele veiligheid en veiligheid OT vereisen naleving van standaarden zoals IEC 61508 en NEN-EN richtlijnen. Cybersecurity en gedegen documentatie beperken aansprakelijkheid en verlagen operationele risico’s.
Voor organisaties wegen de voordelen automation engineer tegen de uitdagingen automatisering. Door heldere planning en investering in training, tools en veilige architectuur wordt de balans positief. Dat maakt automatisering zowel rendabel als duurzaam.
Hoe kies je de juiste automation engineer of oplossing
Bij het juiste automation engineer kiezen begint het met duidelijke doelstellingen. Een bedrijf moet eerst technische eisen en gewenste resultaten vastleggen. Daarna volgt een shortlist op basis van relevante ervaring in de sector en bewezen projectreferenties met bekende systemen zoals Siemens en Rockwell.
Voor de automation oplossing selectie is een stapsgewijze aanpak effectief: definieer doelen, controleer certificeringen en kwaliteitsprocessen, vraag om een proof-of-concept of pilotproject en beoordeel support- en onderhoudscontracten. Een PLC consultant huren voor een pilot helpt technische risico’s snel te toetsen en levert concrete bewijzen van haalbaarheid.
Bij integrator kiezen zijn lokale ondersteuning in Nederland, heldere SLA’s en kennis van Nederlandse regelgeving doorslaggevend. Kies partners die goede documentatie en training bieden voor operators en onderhoudspersoneel. Evalueer daarnaast totale kosten van eigendom (TCO) en verwachte ROI om financiële en operationele gevolgen inzichtelijk te maken.
Bij de keuze tussen een externe integrator of een interne automation engineer speelt bedrijfsomvang en langetermijnstrategie een rol. Kleine tot middelgrote bedrijven kiezen vaak voor externe specialisten, terwijl grotere fabrikanten baat hebben bij eigen expertise. Sluit af met praktische voorwaarden: stel acceptatiecriteria op, plan schaalbaarheid en cybersecurity-updates, en zorg voor een structureel onderhouds- en opleidingsplan.
